ถ้อยคำถ้อยปณิธาน : ผู้ประกอบการเพื่อสังคม (Microsoft YouthSpark- Enhancing ICT Skills for Youth SMEs in Thailand-Year III)

                                                                                                                              สุริยา เผือกพันธ์ : เขียน

                “เป็นองค์กรเอกชนสาธารณประโยชน์ที่มุ่งให้โอกาสและสร้างความเข้มแข็งให้กับคนยากจนและผู้ด้อยโอกาสในการดำรงชีวิตอย่างเท่าเทียมและมีคุณภาพชีวิตที่ดี”

                พันธกิจของสมาคมพัฒนาประชากรและชุมชน จึงมีเจตนารมณ์อย่างแน่วแน่ที่จะเป็นองค์กรเอกชนสาธารณประโยชน์ระดับแนวหน้า ด้วยการริเริ่มศึกษาค้นคว้าเผยแพร่ความรู้ ข้อมูลข่าวสาร บริการ ส่งเสริมและสนับสนุนงานด้านการวางแผนครอบครัว สุขภาพอนามัย สิ่งแวดล้อม การบรรเทาสาธารณภัย การพัฒนาชุมชนทั้งในเขตเมืองและชนบท เพื่อยกระดับคุณภาพชีวิตความเป็นอยู่ของประชาชนผู้ด้อยโอกาสให้ดีขึ้น อันเป็นการสนับสนุนงานของรัฐบาลตามแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ โดยเน้นที่การมีส่วนร่วมและการพึ่งตนเองของชุมชน ทั้งนี้อาศัยความร่วมมือและประสานงานอย่างใกล้ชิดกับหน่วยงานต่าง ๆ ทั้งภาครัฐและเอกชนในทุกระดับ ด้วยทรัพยากรที่มีอยู่อย่างเหมาะสมและสามารถดำเนินการอย่างต่อเนื่อง พร้อมทั้งจะทำหน้าที่เป็นศูนย์กลางการฝึกอบรม ให้คำปรึกษาและถ่ายทอดประสบการณ์ที่ได้รับความสำเร็จแก่บุคคลและองค์กรที่สนใจทั้งในและนอกประเทศ

                “คุณทองเจือ บุญเคลือบ คุณอัมพร มูลติปฐมและคุณวิภาพร อุทุมพร เจ้าหน้าที่สมาคมฯลำปลามาศ และนางรอง จังหวัดบุรีรัมย์”

                สมาคมพัฒนาประชากรและชุมชนได้ให้ความสำคัญอย่างสูงต่อการพัฒนาบุคลากร เพื่อภาคภูมิใจในองค์กร มีความสุขและสนุกกับการทำงานเพื่อส่วนรวมและประเทศชาติ มีการปรับปรุงระบบการบริหารจัดการในทุก ๆ ด้านให้ทันสมัยและมีประสิทธิภาพสูงสุด อันจะนำมาซึ่งความมั่นคงเป็นปึกแผ่นขององค์กร

                ในด้านการพัฒนาบุคลากร Microsoft YouthSpark เป็นโครงการหนึ่งที่อบรมให้ความรู้ด้าน ICT แก่เยาวชนที่ต้องการนำไปใช้เป็นส่วนหนึ่งของการทำธุรกิจ ปีนี้โครงการดำเนินมาเป็นปีที่ 3 ภายใต้ความร่วมมือของบริษัท ไมโครซอฟท์ประเทศไทย (Microsoft Thailand) สมาคมพัฒนาประชากรและชุมชนและโรงเรียนมีชัยพัฒนา ทั้งนี้ได้รับการสนับสนุนจากบริษัทไมโครซอฟท์ประเทศไทย ในปีนี้สมาคมฯ เป็นหน่วยงานผู้ได้รับทุนและดำเนินการร่วมกับศูนย์วิจัยการจัดการความรู้การสื่อสารและการพัฒนา มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช- The Research Center of Communication and Development Knowledge Management (CCDKM) เป็นระยะเวลา 1 ปี ตั้งแต่เดือนมกราคม – ธันวาคม 2558

                           “คุณสมคิด อัตบุตร เจ้าหน้าที่สมาคมฯ ศูนย์ลำปลายมาศ จังหวัดบุรีรัมย์”

                ภารกิจของสมาคมฯ คือ การทำหน้าที่จัดอบรมให้กับเยาวชนที่จะเป็นครูผู้สอนด้านไอทีเพื่อธุรกิจหลักสูตร Training of Trainer (TOT) จำนวน 1 รุ่น จำนวน 20 คนและอบรมชาวบ้านหรือเยาวชนที่ตนเองหรือครอบครัวทำธุรกิจอยู่แล้ว ให้สามารถนำความรู้ด้านไอทีไปต่อยอดสร้างตลอดเพิ่มในหลักสูตร Basic of Training (BOT)  อีก 13 รุ่น ๆ ละ 20 คน รวมเป็น 260 คน และทำการคัดเลือกเยาวชนที่ผ่านการอบรมที่มีศักยภาพในการนำความรู้ไปทำธุรกิจจำนวน 5 คนเข้ารับการอบรมเพิ่มเติมจาก CCDKM พื้นที่โครงการจะอยู่ในเขตอำเภอจักราช จังหวัดนครราชสีมา อำเภอนางรองและอำเภอลำปลายมาศ จังหวัดบุรีรัมย์ อำเภอเมืองจังหวัดนครศรีธรรมราชและพื้นที่ดำเนินงานของศูนย์ฯ กระบี่ ซึ่งได้กำหนดเป้าหมายการอบรม

                                                                            "สุภาวดี ประทุมมา"
                                             

                “พี่สมคิด เจ้าหน้าที่ PDA (สมาคมฯ) ชวนมาอบรม BOT และอบรมมาหลายครั้งแล้ว กรุงเทพฯก็เคยไป รู้สึกดี ทำให้มีความรู้เพิ่มมากขึ้นนำไปใช้ในชีวิตประจำวัน สอนน้อง ๆ ได้” สุภาวดี ประทุมมาหรือฟ้าอายุ 18 ปี การศึกษามัธยมศึกษาปีที่ 6 กล่าวด้วยความดีใจ

                “หนูจะไปเรียนต่อคณะเกษตรฯ ที่ม.ขอนแก่น” เธอกล่าวถึงอนาคตอีกไม่กี่เดือนข้างหน้า

                “หนูคิดว่าทำไม ทำนาทำไร่ 10 ไร่มันถึงได้แค่นี้ อยากนำความรู้มาพัฒนาอาชีพและชุมชนตัวเอง ให้มีคุณภาพชีวิตที่ดีและโอเคกว่านี้” ฟ้ากล่าวถึงแรงจูงใจที่อยากเรียนเกษตร

                                                                            "อินทุอร สดรัมย์"

                “เคยเป็นคณะกรรมการหมู่บ้านเกี่ยวกับรณรงค์โรคเอดส์ พี่นาง (เจ้าหน้าที่สมาคมฯ) ชวนมา อบรม TOT หลายครั้ง” อินทุอร สดรัมย์ อายุ 19 ปี นักศึกษามหาวิทยาลัยราชภัฏบุรีรัมย์ ปีที่ 1 กล่าวถึงที่มาของตนเอง

                “ได้รู้จักโปรแกรมหลายโปรแกรมที่ไม่เคยรู้จัก แค่โปรแกรม Word อย่างเดียวก็มีอะไรที่สลับซับซ้อนที่ไม่เคยรู้มาก่อน แต่วิทยากรก็สอนให้”

                   
                                                                            "วรลักษณ์ บัวลา"

                “มาพร้อม ”ฟ้า” อยู่บ้านเดียวกันแต่หนูมีพื้นฐานมาจากโรงเรียนเดิมตอนเรียนม.ต้น มาก่อนมี Facebook ของกลุ่มชื่อ PAD ลำปลายมาศ” วรลักษณ์ บัวลา อายุ 17 ปีกล่าวเป็นคนสุดท้าย

                “เป็นการมาเสริมความรู้ ที่บ้านหนูปลูกหน่อไม้ฝรั่ง ยังคิดไม่ออกว่าจะประชาสัมพันธ์ผลผลิตยังไง

ไม่รู้จะส่งอย่างไรถ้ามีคนสั่ง” วรลักษณ์เป็นกังวล หากจะต่อยอดธุรกิจทาง ICT

                “จึงขายให้ได้เพียงเพื่อนบ้านและคนไปศึกษาดูงานที่บ้าน มัดละ 10 บาท ขายได้ทุกวันค่ะ” วรลักษณ์กล่าวทิ้งท้าย

                ภารกิจดังกล่าวเป็นส่วนหนึ่งของปณิธานของสมาคมฯ ที่จะพัฒนาเพื่อรับใช้สังคมให้ยาวนานที่สุด การหวังพึ่งความกรุณาปราณีจากเงินบริจาคของผู้อื่นเพียงอย่างเดียวนั้น คงไม่ได้ จึงได้เริ่มงาน “ธุรกิจเพื่อสังคม” (Business for Social Progress) เป็นหน่วยงานแรก ๆ ของประเทศไทย โดยจดทะเบียนเป็นบริษัทพัฒนาประชากรจำกัด และได้จัดตั้งบริษัทในเครืออีก 28 บริษัทในเวลาต่อมา เพื่อแสวงหารายได้นำไปใช้ประโยชน์ 3 ทางคือ เป็นเงินทุนสำรอง ลงทุนขยายธุรกิจและสนับสนุนงานสาธารณประโยชน์

                                          "เยาวชนผู้เข้าอบรมกำลังนำเสนอผลงาน"

                นอกจากนี้ ในปณิธานยังเชื่อว่า หากได้ช่วยเหลือบุคคลหรือกลุ่มบุคคลให้เป็นผู้ประกอบการเพื่อสังคม (Social Entrepreneur) น่าจะทำให้มีโอกาสประสบความสำเร็จมากยิ่งขึ้น โครงการ Microsoft YouthSpark จึงเป็นกิจกรรมส่วนหนึ่งที่เกิดขึ้นบนพื้นฐานความเชื่อในปณิธานนั้น 

สามนโยบายหลักที่สนับสนุนการเรียนรู้ที่เน้นผู้เรียนเป็นศูนย์กลาง

                                                                                                                                  Comeron Pipkin : เขียน

                                                                                                              สุริยา เผือกพันธ์ : แปลและเรียบเรียง

                “เด็กทุกคนต้องปฏิบัติเหมือนกันหมดราวกับว่า ทุกคนมีรูปแบบหรือวิธีการเรียนรู้เหมือนกัน มีอัตราการเรียนรู้เท่ากัน ใครเป็นผู้กำหนดไว้เช่นนั้น ทำกันมาตั้งแต่สมัยไหน กี่ร้อยปีมาแล้วและทำไมต้องทำเช่นนั้น ผลที่ได้เป็นอย่างไร” (ธงชัย ชิวปรีชา)

คำสำคัญ : การเรียนรู้ที่เน้นผู้เรียนเป็นศูนย์กลาง (Student – Centered Learning), วิธีการเรียน (Pacing), การให้คะแนน (Grading) และตารางเรียน (Scheduling)

                การเรียนรู้ที่เน้นผู้เรียนเป็นศูนย์กลาง เป็นการเรียนรู้ที่ผู้เรียนแสวงหาวิธีการเรียนรู้ด้วยตนเองและผู้บริหารโรงเรียนต้องให้ผู้เรียนได้มีโอกาสเลือกเรียนและสร้างสิ่งแวดล้อมที่ยืดหยุ่นเพื่อสนับสนุนให้การเรียนรู้ของผู้เรียนสัมฤทธิ์ผล

                การเปลี่ยนแปลงเหล่านี้อาจเป็นพลังผลักดันให้ผู้บริหารโรงเรียนในระดับการศึกษาขั้นพื้นฐานได้กลับมาหวนคิดเกี่ยวกับนโยบายใหม่ ด้วยการสอบถามตัวเองว่า มีนโยบายอะไรที่จะอำนวยความสะดวกหรือใช้เป็นแนวทางใหม่ในการสอนแบบนี้หรือไม่

                นี่คือ สามนโยบายหลักในการเปลี่ยนแปลงที่สามารถสนับสนุนสิ่งแวดล้อมเพื่อการเรียนรู้ที่เน้นผู้เรียนเป็นศูนย์กลาง

1.              วิธีการเรียน

เพื่อสนับสนุนการเรียนรู้แบบเน้นผู้เรียนเป็นศูนย์กลางอย่างเต็มที่ โรงเรียนและหน่วยงาน

ทางการศึกษา ต้องสนับสนุนให้ผู้เรียนเปลี่ยนแปลงวิธีการเรียน โดยสามารถเรียนข้ามชั้นได้ ไม่ยึดติดอยู่กับรูปแบบที่ตายตัวของโรงเรียน แต่ขึ้นอยู่กับสิ่งที่เขาอยากเรียนรู้

                       ผู้บริหารโรงเรียนสามารถนำวิธีการใหม่ที่ท้าทายนี้ไปใช้ได้หลาย ๆ ทาง บางครั้งอาจใช้กับนักเรียนในระดับชั้นเดียวกัน ขณะที่คนอื่น ๆ อาจรักษาวิธีการแบบดั้งเดิมอยู่ แต่บางคนอาจเรียนในสิ่งที่เขาสนใจ ไปพร้อม ๆ กันในชั้นเรียนเดียวกันนั้น เนื้อหาบางอย่างนักเรียนหลายคนมีความพร้อมแล้ว เขาไม่ต้องรอเวลาที่จะต้องเรียนพร้อมกับเพื่อนในหัวข้อดังกล่าว

                     ตัวอย่างเช่น สมมุติว่านักเรียนในเกรดสาม เรียนวิชาคณิตศาสตร์ในระดับเกรดสี่ แต่เรียนการอ่านอยู่ในระดับเกรดสอง ด้วยในห้องเรียนแบบดั้งเดิม นักเรียนอาจมีความเบื่อหน่ายในเรื่องที่เขามีความรู้แล้ว จึงอยากจะเรียนในเรื่องที่เขาสนใจ โดยไปเรียนร่วมในระดับเกรดสี่ แต่ถ้าเขารู้สึกบกพร่องในการอ่าน ซึ่งทำให้ลำบากในการเรียนในเนื้อหาต่าง ๆ เขาอาจต้องไปเรียนร่วมกับนักเรียนในระดับที่ต่ำกว่า เป็นต้น

                     ในสิ่งแวดล้อมที่เน้นผู้เรียนเป็นศูนย์กลาง นักเรียนสามารถเรียนรู้ในระดับเกรดสี่ในวิชาคณิตศาสตร์และเมื่อเขาพร้อมที่จะเรียนต่อไป เขาก็สามารถที่จะก้าวไปเรียนในระดับเกรดห้าในวิชาเดียวกันนี้ได้เลยหรือไม่ก็ในช่วงกลางปี ในขณะเดียวกันกับที่ผู้เรียนคนเดียวกันนี้ก็สามารถที่จะไปเรียนการอ่านในเกรดสองได้ แม้ว่าจะต้องเพิ่มเวลาในการฝึกหัดทักษะและทำความเร็วในการยกระดับการเรียนรู้ไปสู่มาตรฐานของระดับนั้น ๆ ก็ตาม

                “เราอยากเห็นผู้เรียน เป็นอย่างนั้นและก้าวหน้าด้วยวิธีการแบบนั้น” ราเชล เธอร์เนอร์ (Rachael Turner) ผู้จัดการเครือข่ายการเปลี่ยนแปลงเพื่อพัฒนาโรงเรียนกล่าว

2.              การให้คะแนน

การเปลี่ยนแปลงในวิธีการเรียนรู้ของผู้เรียน ต้องการการเปลี่ยนแปลงในการให้ระดับคะแนน

ผู้เรียนด้วย

                      ตัวอย่าง เช่น ถ้านักเรียนทำงานเสร็จด้วยวิธีการของพวกเขา จะมีผลสะท้อนต่อระบบการให้ระดับคะแนนของเราอย่างไร ถ้านักเรียนไม่มีคะแนนในวิชาคณิตศาสตร์ตอนสิ้นปี แน่นอนว่าเขาสอบตกแน่นอน

                     แต่หลาย ๆ โรงเรียนที่มีการเริ่มต้นการเปลี่ยนแปลงการให้คะแนนแบบดั้งเดิมที่เป็นตัวเลข ไปสู่การให้คะแนนแบบยึดมาตรฐานเป็นหลัก โดยเฉพาะโรงเรียนระดับประถมศึกษา  ในระบบเช่นนี้ จะมีรายงานผลการเรียนของผู้เรียนที่แสดงให้เห็นว่า นักเรียนเก่งขึ้น  หรือไม่ก็บรรลุผลการเรียนตามมาตรฐานของแต่ละคน วิธีการนี้ได้ผลดีเพราะสนับสนุนสิ่งแวดล้อมการเรียนรู้ที่เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญ

     “ถ้าเราเคยให้ระดับคะแนนนักเรียนในชั้นเด็กเล็ก” พวกเราเคยพิจารณาเอาวิธีการนั้นไปใช้ในชั้นเรียนที่สูงขึ้นหรือไม่ เช่น ในระดับชั้นที่ 5 6 7 หรือ 8  เธอร์เนอร์ถาม

    ในระดับชั้นมัธยมศึกษา โรงเรียนต่าง ๆ ยังคงใช้ระดับคะแนนที่เป็นตัวเลขหรือการคำนวณระดับคะแนนเฉลี่ยให้นักเรียน ในระดับวิทยาลัยอาจใช้วิธีการผสมผสาน  ระหว่างแนวคิดที่ใช้มาตรฐานเป็นฐานกับการให้ระดับคะแนนที่เป็นตัวเลข เช่น ประเมินผลผ่านร้อยละ 70 ของจุดประสงค์ ให้ระดับคะแนน C ถ้าผ่านร้อยละ 80 ให้ระดับคะแนน B เป็นต้น

3.              ตารางเรียน

การให้นักเรียนเป็นเจ้าของการเรียนรู้เป็นกุญแจสำคัญในการสร้างสิ่งแวดล้อมที่สนับสนุน

ผู้เรียนเป็นศูนย์กลาง วิธีหนึ่งในการดำเนินการคือ ให้ผู้เรียนมีอิสระในการตัดสินใจว่า อะไรคือสิ่งที่พวกเขาต้องการเรียนและเมื่อใดที่พวกเขาต้องการเรียน พวกเขาสามารถเลือกรายวิชาในหลักสูตรได้ตลอดเวลา

                      โรงเรียนมัธยมศึกษาบางแห่งที่มีความก้าวหน้า นักเรียนจะรู้ว่าพวกเขาต้องทำหน่วยกิตในการเรียนเทอมแรกเท่าใดและที่เหลือปลายปีอีกเท่าใด พวกเขาอาจเลือกเรียนให้จบในวิชา แองจิบาภายในสองสามสัปดาห์แรกของภาคเรียน โดยเน้นเฉพาะวิชานี้วิชาเดียวและเรียนภาษาอังกฤษแบบเดียวกันนี้ ในเวลาสองสามสัปดาห์ถัดไป หรือพวกเขาสามารถใช้วิธีเรียนแบบคู่ขนานไปกับการเรียนแบบดั้งเดิมได้ โดยใช้เวลาเรียนในแต่ละวัน วันละหนึ่งชั่วโมง

                      “พวกเราชอบเปรียบเทียบว่าในชีวิตจริงของผู้ใหญ่” เธอร์เนอร์ให้ข้อสังเกต

                      “บางคนคอยไปทำความสะอาดทุกอย่างในวันอาทิตย์ ขณะที่คนอื่น ๆ เลือกซักผ้าทีละเล็กทีละน้อยตลอดสัปดาห์”  แล้วแต่ว่า วิธีไหนเป็นวิธีที่ดีที่สุดของแต่ละคนและเราต้องการประยุกต์สิ่งนี้กับนักเรียน โดยพิจารณาว่าอะไรคือ วิธีที่ดีที่สุดสำหรับพวกเขา และพวกเขาเรียนรู้ได้ดีที่สุดอย่างไร

                    วิธีการนี้จะเป็นประโยชน์อย่างมาก ในการพิจารณาว่า อะไรคือวิธีที่ดีที่สุดของแต่ละคน ที่ควรนำไปสู่การตัดสินใจในการเปลี่ยนแปลงไปสู่วิธีการเรียนรู้ที่เน้นผู้เรียนเป็นศูนย์กลาง ถ้าผู้นำสามารถบริหารจัดการเรื่องนี้ได้เสียแต่ทีแรกก็จะนำไปสู่การจัดการเรื่องวิธีการเรียน การให้คะแนนและการทำตารางเรียนในโรงเรียนอย่างง่ายดาย

      

Cameron Pipkin is a Senior Marketing Strategist at School Improvement Network and former teacher. He's driven by a passion to help educators master their craft and improve the lives of their students.

https://www.edsurge.com/n/2015-05-05-three-key-policy-changes-to-support-student-centered-learning

เกาะติดจิตวิญญาณจันทบูร

                                  
                                                                                                                                       สุริยา เผือกพันธ์ : เขียน

             “ไม้ใหญ่ที่ไร้รากย่อมไม่อาจเป็นที่พึงพาแก่กิ่งก้านสาขาต่อไปได้อีก ชุมชนที่ไม่รู้ที่มาก็ไม่อาจมีความเข้มแข็งยั่งยืนถึงลูกหลานเช่นกัน”

                เสียงสวดแผ่เมตตาจากอาสนวิหารพระนางมารีอาปฏิสนธินิรมล ส่งความห่วงใยไปยังพี่น้องชาวเนปาล ดังก้องไปทั่วบริเวณชุมชนวัดญวนริมฝั่งแม่น้ำจันทบุรี เช้านี้แดดเหลืองนวลใสทอประกาย แผ่รัศมีครอบคลุมลานกว้างหน้ารูปปั้น  พระนางมารีอา ผู้คนจากทุกสารทิศกระจัดกระจายถ่ายรูปไว้เป็นที่ระลึกเนื่องในโอกาสที่มาท่องเที่ยวในวันหยุดยาวต้นเดือนพฤษภาคม ร้านรวงรายรอบพระวิหารฯ อัดแน่นไปด้วยผู้คน บ้างหาของที่ระลึก บ้างหาอาหารเช้า มีทั้งเฝ๋อ (ก๋วยเตี๋ยวญวน) กาแฟ ไข่กระทะ รองท้องก่อนออกเดินทางตระเวนไปทั่วจังหวัดจันทบุรี

                              "สะพานข้ามฝั่งแม่น้ำจันทบุรีระหว่างชุมชนวัดญวณและชุมชนริมน้ำ" 

                ด้านหน้าอาสนวิหารฯ เป็นสะพานข้ามแม่น้ำจันทบุรีไปยังฝั่งชุมชนริมน้ำ ที่นั่นเป็นชุมชนเก่าแก่ที่ยังคงสภาพดั้งเดิมเอาไว้ให้มากที่สุดเท่าที่จะมากได้ ส่วนใหญ่เป็นอาคารบ้านเรือนที่มีรูปทรงทางสถาปัตยกรรมแบบดั้งเดิมเอาไว้ คนท้องถิ่นส่วนใหญ่ยังคงใช้ชีวิตที่เงียบสงบภายในตัวอาคาร มีร้านขายของที่ระลึก ร้านขายอาหาร ร้านขายของชำเปิดให้บริการอยู่ไม่กี่ร้าน แต่มีอาคารที่สะดุดตาอยู่หลังหนึ่งอยู่ลึกเข้าไปในใจกลางย่านชุมชนและดูเหมือนว่าผู้คนที่มาท่องเที่ยวจะมุ่งตรงไปที่นั่น...บ้านเลขที่ 69  !!

                                                                             "บ้านเลขที่ ๖๙"

                ชุมชนริมน้ำจันทรบูร เป็นชุมชนเก่าแก่ที่มีอายุยาวนานประมาณถึง 300 ปีเศษ นับตั้งแต่สมัยพระนารายณ์มหาราชทรงย้ายเมืองจันทบูรจากบ้านหัววัง ตำบลพุงทะลาย มาตั้งที่บ้านลุ่มหรือค่ายตากสิน ศาล ศาลากลางจังหวัดเก่าและวัดโบสถ์ปัจจุบัน ตัวเมืองจันทบูรสมัยนั้นสร้างอยู่บนเนินสูง เป็นเมืองสี่เหลี่ยมผืนผ้าบนคันดิน มีกำแพงเมืองศิลารายรอบ

                จากตัวเมืองจันทบูรมีพื้นที่ลาดลงมาถึงริมฝั่งแม่น้ำจันทบุรีก็คือ บ้านท่าสิงห์และย่านท่าหลวง ซึ่งมีริมฝั่งแม่น้ำเป็นชายหาดกว้าง เหมาะแก่การใช้ประโยชน์ด้านคมนาคมขนส่ง ย่านท่าหลวงในอดีตราว 100 ปี มีความเจริญรุ่งเรืองมาก เป็นแหล่งศูนย์กลางการค้าของจังหวัด มีท่าเทียบเรือจอดเรือค้าขายหลายแห่งและมีถนนสายแรกคือ ถนนริมน้ำหรือถนนสุขาภิบาล

                ปัจจุบันชุมชนริมน้ำ ไม่ใช่ศูนย์กลางการค้าขายอีกต่อไป เพราะผู้คนไม่ได้ใช้การเดินทางทางเรือแล้ว นอกจากนี้ การเกิดไฟไหม้ครั้งใหญ่ กลางชุมชนและเกิดน้ำท่วมอย่างต่อเนื่องสร้างความไม่สะดวกให้กับชาวบ้าน ผู้คนบางส่วนอพยพออกนอกชุมชน บ้านเรือนจึงเสื่อมสภาพไปตามอายุและทรุดโทรมรวดเร็วขึ้น และเมื่อลูกหลานออกจากชุมชนจึงทำให้ขาดการสืบทอดทางประวัติศาสตร์ ภูมิปัญญาและวิถีชีวิตท้องถิ่น

                                                          "ทางเข้าชุมชนริมน้ำที่ตั้งบ้านเลขที่ ๖๙"

                หากแต่คุณค่าที่มีอยู่จริงในชุมชนนั้น สามารถทำให้ลูกหลานในชุมชนหันมาสนใจและเริ่มเกิดกระบวนการฟื้นฟูอย่างจริงจังขึ้นได้ในปี พ.ศ. 2552 โดยได้รับการสนับสนุนจากสำนักงานพาณิชย์ จังหวัดจันทบุรี สถาบันการศึกษาในท้องถิ่นและภายนอกคือ ร.ร.ศรียานุสรณ์ วิทยาลัยเทคนิคจันทบุรี มหาวิทยาลัยบูรพา มหาวิทยาลัยราชภัฏรำไพพรรณี สถาบันอาศรมศิลป์และหน่วยงานราชการในพื้นที่ที่เกี่ยวข้องแต่สิ่งสำคัญที่สุดคือ ความร่วมมือร่วมใจของคนริมน้ำจันทบูรเป็นหลักสำคัญที่สร้างให้กระบวนการพัฒนาเกิดขึ้นได้จริง

               บ้านเลขที่ 69 อยู่ในใจกลางย่านนี้ ที่มีลักษณะเป็นอาคารตึก 2 ชั้น ที่สร้างขึ้นเมื่อปี พ.ศ. 2476

                                    "พ.อ.(พิเศษ) ทันตแพทย์หญิงบุญพริ้ม ปฏิรูปานุสร"

                นายเทียมและนางนวม พาณิชย์สิทธิ์ เป็นเจ้าของบ้านเลขที่ 69 ถนนสุขาภิบาล ตำบลวัดใหม่ อำเภอ

เมือง จังหวัดจันทบุรีมีบุตรสาวสองคนคือ น.ส. เงิกกุ่ย (อบเชย) และ น.ส.เงิกเอ็ง (ทับทิม)

                นายม็อก แซ่ลี้ ได้เดินทางมาจากเมืองแต้จิ๋ว ประเทศจีนเมื่ออายุ 16 ปี มาพักอาศัยและทำงานที่โรง ยาฝิ่น ที่ตลาดล่างซึ่งตั้งอยู่คนละฟากถนนเยื้องกับบ้านนายเทียมและนางนวม นายม็อกทำงานและหัดพูดภาษาไทยกับผู้รู้จนสามารถอ่านออกเขียนได้ ต่อมาได้เข้ารับราชการที่แผนกคลังมณฑลจันทบุรี เป็นผู้ช่วยคลังมณฑลแผนกฝิ่น ต่อมาได้สมรสกับนางสาวเงิกกุ่ย และต่อมาได้นางสาวเงิกเอ็งเป็นภรรยาอีกคนหนึ่ง รับราชการจนได้รับพระราชทานยศเป็นรองอำมาตย์ตรีขุนอนุสรสมบัติ และได้รับพระราชทานนามสกุลใน    รัชสมัยพระบาทสมเด็จพระมงกุฏเกล้าเจ้าอยู่หัวว่า ปฏิรูปานุสร

                 ลักษณะของบ้านด้านหน้าจะเป็นผนังก่ออิฐฉาบปูนผสมสีเหลืองอ่อน ตามเทคนิควิธีของช่าง

สมัยก่อนและมีลวดลายปูนปั้นตามแบบอย่างตึกฝรั่งด้านหน้า ในส่วนชั้นล่างจะแบ่งเป็นสามส่วนมีประตูบานเพี้ยมเป็นทางเข้าทั้งสามส่วน

                                                                   "ภายในบริเวณบ้านเลขที่ ๖๙" 

                ด้านบนในส่วนที่ตรงกับประตูด้านล่างจะมีระเบียงสำหรับนั่งเล่นได้โดยประตูที่เปิดออก สู่ระเบียงด้านนอกจะอยู่ถัดเข้าไปประมาณ 3 เมตร

                ผนังอีกสามด้านโดยรอบบ้าน จะเป็นผนังซีเมนต์ขัดมันโชว์แนวเสา โดยมีบางส่วนเว้นกรอบไว้เป็นช่องเหนือหน้าต่าง

                พื้นด้านหลังของชั้นล่างที่ติดกับผนังบ้านจะเป็นส่วนครัวลานซักล้างและห้องน้ำ ต่อมาเตี่ย (รองอำมาตย์ตรีขุนอนุสรสมบัติ) ได้สร้างเรือนไม้สองห้องนอนต่อจากครัว เป็นเรือนใต้ถุนสูงมีบันได 3 ขั้น ขึ้นบันไดไปจะเป็นระเบียงกั้นลูกกรงด้านหนึ่งและย้ายครัวจากที่เดิมที่อยู่ด้านในสุดของพื้นที่มาทำครัวตรงข้ามกับเรือนนอนนี้ ซึ่งปัจจุบันไม่มีอยู่แล้ว

                ปัจจุบันบ้านนี้ตกทอดมาเป็นมรดกของ พ.อ.(พิเศษ) ทันตแพทย์หญิงบุญพริ้ม ปฏิรูปานุสร ลูกสาวคนสุดท้องและนายธวัช ปฏิรูปานุสรบุตรคนเดียวของพี่ชายคนโต ซึ่งทายาทต้องการให้บ้านหลังนี้เป็นแหล่งเรียนรู้ชุมชนและสร้างประโยชน์ให้แก่ชุมชน คุณป้าบุญพริ้ม ได้สนับสนุนงบประมาณเบื้องต้นในการปรับปรุงบ้านนี้เบื้องต้นด้วย

                ต่อมาผู้รับมรดกได้ติดต่อประสานงานกับสถาบันพิพิธภัณฑ์การเรียนรู้แห่งชาติ เพื่อเด็กและเยาวชนของชาติเพื่อมอบบ้านและที่ดินให้ทางสถาบันฯ รับไว้เป็นสมบัติของสถาบันฯ เพื่อทำการบูรณะซ่อมแซมและจัดตั้งเป็นพิพิธภัณฑ์พื้นบ้านเพื่อให้ความรู้แก่เด็กและเยาวชนตลอดไป

"ภาพถ่ายมุมสูงชุมชนริมน้ำ"

                วิกฤตการณ์ทางสังคมวัฒนธรรม อันเนื่องมาจากการแตกฉานซ่านเซ็นของสังคมชนบท ตลอดจนเบี่ยงเบนค่านิยมไปตามกระแสสังคมโลกที่เน้นแต่การไขว่คว้าหาความมั่งคั่งทางวัตถุและสภาพการแข่งขันที่นำไปสู่การเผชิญหน้าและไม่ผ่อนปรนกันระหว่างคนในสังคม

                การเรียนรู้เพื่อกอบกู้ชุมชนท้องถิ่น การพัฒนาระบบเครือข่ายข้อมูลสารสนเทศ เพื่อส่งเสริมการเรียนรู้และเพื่อการให้ข้อมูลข่าวสารที่ถูกต้องและทันสมัย ยังควรถูกนำไปใช้ในการพัฒนาการเรียนรู้ของชุมชน ระบบการเรียนรู้ของชุมชนจะทำให้ชุมชนสามารถรวมพลังกันคิดวิเคราะห์และแก้ปัญหาในชีวิตจริง (ความฝันของแผ่นดิน, 2539: 72)

                ไม้ใหญ่ที่ไร้รากย่อมไม่อาจเป็นที่พึงพาแก่กิ่งก้านสาขาต่อไปได้อีก ชุมชนที่ไม่รู้ที่มาก็ไม่อาจมีความเข้มแข็งยั่งยืนถึงลูกหลานเช่นกัน

                บ้านเลขที่ 69 บ้านเรียนรู้ชุมชนริมน้ำจันทบูร บ้านที่บอกรากเหง้าชาวจันทบุรี

                

โรงเรียนมีชัยพัฒนากับการเรียนรู้แนวสังคมวัฒนธรรม (Sociocultural Theory)

                                                                                                              

                                                                                                                                    สุริยา เผือกพันธ์ : เขียน

“เมื่อหลายปีก่อน (2539) มีผู้จุดประกายความฝันของแผ่นดินเกี่ยวกับการศึกษาไว้หลายมิติ หนึ่งในนั้นฝันว่า เราฝันถึงการที่คนไทยหาความรู้ใส่ตัวตลอดชีวิต ตั้งแต่เด็ก ๆ ที่แสวงหาความรู้พื้นฐานเพื่อ ตั้งต้นชีวิต ไปจนถึงผู้ใหญ่ที่ค่อย ๆ สะสมความรู้มากมายเพื่อ จรรโลงชีวิต ไปจนแก่เฒ่า”

                ลมร้อนของเดือนเมษายนอาจรุกไล่บางผู้คนให้หลบลี้ไปเสียจาก ความซ้ำซากจำเจของระอุไอและพยับแดด....ป่าไม้ ภูเขา ลำธารและทะเล คือภาพคุ้นชินที่พวกเราพานพบ แต่อาจแปลกใหม่ที่บางผู้คนเลือกหลบรู้ คลายร้อนที่โรงเรียนมีชัยพัฒนา อำเภอลำปลายมาศ จังหวัดบุรีรัมย์ที่นั่นเขามีอะไร..

              ที่นั่นมีศูนย์การเรียนรู้หลักสูตร “อาชีวะพลังงาน ลูกอีสานคืนถิ่น”

                โดยอาจารย์นัน ภักดีและคณะเป็นวิทยากรภายใต้ความร่วมมือกับโรงเรียนมีชัยพัฒนา

                หลักสูตรประกอบด้วย 1) ระบบไฟแสงสว่าง 2) ระบบสูบน้ำ ระยะเวลา 3) รถไฟฟ้า 4) การเจาะน้ำบาดาล 5) การสีข้าวแปรรูปการเกษตร

                แต่ละหลักสูตรมุ่งให้เรียนรู้เกี่ยวกับการใช้พลังงานจากโซล่าเซลล์  ระยะเวลา 15 วัน

                                                           "อาจารย์นัน ภักดี (กลาง) กับทีมงาน"

                “ผมเป็นเพียงส่วนเล็ก ๆ ที่มาช่วย ผอ.มีชัย เพราะเห็นว่าท่านทำได้ดีมามากมายแล้ว” อาจารย์นัน ภักดีเล่าถึงการมาปักหลักสร้างศูนย์การเรียนรู้ร่วมกับโรงเรียนมีชัยพัฒนา

                “เมื่อก่อนผมทำกิจกรรมแบบนี้โดยเริ่มจาก ความคิดเล็ก ๆ ที่จะนำความรู้ที่มีไปช่วยผู้อื่น ทีละเล็กทีละน้อย จนขยายมาเป็นกลุ่มใหญ่อย่างเช่นทุกวันนี้ ทุกอย่างก็ต้องเริ่มต้นจากเล็ก ๆ” อาจารย์นันท์เล่าเรื่องที่มาของกิจกรรม

                “แรก ๆ ก็บอกข่าวกันทางจดหมาย ประกาศทางวิทยุ เพราะเมื่อก่อนยังไม่มีเฟสบุ๊คเหมือนทุกวันนี้” อาจารย์นันท์เล่าถึงการแจ้งข่าวให้ผู้สนใจเรียนก่อนที่ยุคอินเตอร์เน็ตจะเติบโต

                “หลักการของผมคือสอนโดยใช้งานเป็นฐานการสร้างความรู้ เมื่อเรียนจบก็ได้ทั้งความรู้และมีผลงานเกิดขึ้น”  อาจารย์นัน เล่าถึงรูปแบบการสอน

                “ต้องการให้คนเรียนรู้พึ่งตนเองได้ ขยายความรู้ อยู่อย่างพอเพียง นั่นคือ ความสงบ พอเพียงก็คือ สงบ สุขอื่นใดยิ่งกว่าความสงบไม่มี”  อาจารย์ขยายความแนวปรัชญาการจัดการเรียนรู้

                “ทำแล้ววาง วางใจ ไม่ยึดติด สิ่งของที่เกิดจากการเรียนและการทำงาน ทำเสร็จแล้วก็ไม่ยึดติดว่า เป็นของตนเอง ก็วางไว้เป็นของผู้อื่น”

                “ผมไม่เคยขาดเงิน เพราะมีคนช่วยตลอด ให้ตลอด ทุกอย่างมีคนให้ เพราะการให้มันเป็นเช่นนั้นเอง  เราทำเหตุให้ดี ผลมันจะดี ผมเน้นช่วยวัด จึงเห็นพระมาช่วยเป็นวิทยากรด้วย สอนทำต้องรู้ธรรมครูอาสา 7-10 คน เขามาช่วยก็ไม่ได้บอก พวกเขารู้ เขาก็มาช่วย”

                หลักสูตรอาชีวะพลังงาน ลูกอีสานคืนถิ่นในครั้งนี้ มีผู้สมัครเรียนผ่านเฟสบุ๊คจากที่ต่าง ๆ ทั่วประเทศจำนวน  54คน มีทุกเพศ ทุกวัย

                                               "ลุงฐิติพงค์ พูลสวัสดิ์กับไฟฉุกเฉินไปช่วยเนปาล"

               ฐิติพงค์ พูลสวัสดิ์ อายุ 59 ปี อาชีพทำไร่และทำบ้านเช่า ชาวกาญจนบุรี หนึ่งในผู้สนใจที่สมัครเข้ามาเรียนที่ศูนย์การเรียนรู้แห่งนี้

             “ผมมาที่นี่เป็นครั้งที่สองแล้ว ไม่ได้เสียค่าใช้จ่ายอะไร ไม่มีความรู้มาก่อนเลย ได้ดูตามเฟสเห็นโครงการนี้เลยมา มาคราวนี้ได้ดูแผงโซล่าหันตามตะวัน และการเจาะบ่อบาดาล”  ลุงฐิติพงค์ เล่าถึงที่มาของตัวเอง

            “ได้ประโยชน์มากครับ ที่บ้านเช่าค่ำลงผมก็ใช้แสงไฟจากโซล่าเซลล์ ประหยัดค่าใช้จ่ายมากขึ้น” ลุงคนเดิมเล่าถึงประโยชน์จากความรู้ที่ได้รับ

             สิ่งที่สังเกตได้จากศูนย์การเรียนรู้แห่งนี้คือ ทุกคนมีความต้องการในการเรียนรู้เพื่อนำไปสู่การแก้ไขปัญหาของตนเอง ในมุมมองทางทฤษฎีการเรียนรู้ การเรียนรู้แนวนี้เรียกว่า ทฤษฎีการเรียนรู้แนวสังคมวัฒนธรรม (Sociocultural Theory) ทฤษฎีการเรียนรู้แนวสังคมวัฒนธรรม เป็นการขยายการเรียนรู้ไปสู่บริบททางวัฒนธรรม สถาบันและประวัติศาสตร์ของชุมชน จุดเน้นจึงเป็นการสร้างบทบาทของผู้เรียนในการมีส่วนร่วมกับชุมชนทางสังคมและวัฒนธรรม อันเป็นผลจากจิตวิทยาพัฒนาการด้วย (Sarah Scott, AnnemaricPalincsar, 2013)

                            
                                        "พระภิกษุ สามเณร ชาวบ้านทุกเพศวัย ทุกสาขาอาชีพกำลังเรียนรู้
                                                       การต่อแผงโซล่าเซลล์จากการสร้างผลงานจริง"

          เลฟ วีก็อตสกี้ (Lev Vegotsky) กล่าวว่า วิธีการเรียนรู้ตามแนวสังคมวัฒนธรรม (Sociocultural Approaches)เป็นการพึ่งพากันระหว่างบุคคลและสังคมในการร่วมกันสร้างองค์ความรู้ ทุก ๆ บทบาทในการเรียนรู้ของผู้เรียนจะมีการพัฒนาใน  2 ระดับคือ ในระดับสังคมและบุคคล การเรียนรู้ในระดับสังคมจะส่งผลทางจิตวิทยาต่อการเรียนรู้ในตัวบุคคล การเรียนรู้ตามทฤษฎีสังคมวัฒนธรรม ไม่เป็นเฉพาะเรื่องที่ว่า ผู้ใหญ่และเพื่อนจะมีอิทธิพลต่อการเรียนรู้ของแต่ละคนอย่างไรเท่านั้น แต่ยังมีเรื่องของทัศนคติ ความเชื่อเข้ามามีอิทธิพลต่อวิธีการจัดการเรียนการสอนด้วย  

            ขอบเขตการพัฒนาที่ใกล้ชิดกัน (The Zone of Proximal Development) แนวคิดสำคัญของทฤษฎีสังคมวัฒนธรรมคือ เรื่องของการกำหนดขอบเขตการพัฒนาที่ใกล้ชิดกัน ระหว่างวิธีการแก้ปัญหาของแต่ละคนกับการพัฒนาศักยภาพเพื่อแก้ปัญหาดังกล่าวภายใต้การแนะนำของผู้รู้เช่นผู้ใหญ่หรือเพื่อน ๆ ในเรื่อง ความรู้และทักษะ ต่าง ๆ ที่แต่ละคนยังไม่เข้าใจหรือทำด้วยตัวเองยังไม่ได้ เป็นการพัฒนาการเรียนรู้โดยการแนะนำจากผู้อื่นโดยผ่านกระบวนการเรียนรู้จากการสังเกต เลียนแบบและดูตัวแบบ (Model)

                                      
                                                  "รถยนต์บรรทุกพลังงานแสงอาทิตย์ที่ใช้ในโรงเรียน"

           “สิ่งที่พวกเราทำและแบ่งปันมาแล้ว เช่น การนำผลิตภัณฑ์โซล่าเซลล์ไปบริจาควัดในเชียงราย เมื่อคราวที่เกิดแผ่นดินไหว ตอนนี้เกิดที่เนปาล พวกเรากำลังทำไฟฉุกเฉิน ส่งไปช่วยโดยจะบริจาคผ่านสถานฑูต ขณะนี้ก็แจ้งข่าวทางเฟสบุ๊คอยู่” อาจารย์นันเล่าถึงการแบ่งปันสังคมในระยะที่ผ่านมาและกำลังดำเนินการอยู่ขณะนี้

             “ก่อนหน้านี้ผมทำมาหมดแล้วเกี่ยวกับอาชีพการงาน มีฐานะ มีเงิน มีเกียรติ แต่สรุปแล้ว ไม่มีอะไรดีเท่าทำงานรับใช้แผ่นดิน” อาจารย์นัน สรุป

หมายเหตุ  Lev Vygotsky เป็นนักจิตวิทยาชาวรัสเซีย ได้เสนอทฤษฎีการพัฒนาสติปัญญาให้สูงขึ้นในตัวของเด็กด้วยการทำกิจกรรมร่วมกับสิ่งแวดล้อมทางสังคม