ดอกไม้ที่กำลังบาน

                                                                                สุริยา เผือกพันธ์ ผู้อำนวยการโรงเรียนมีชัยพัฒนา

"โรงเรียนมีชัยพัฒนาเป็นส่วนผสมระหว่างสมาคม ฯ กับบริษัทพัฒนาประชากรจำกัด มูลนิธิมีชัยพัฒนาเป็นส่วนหนึ่งของสมาคมฯ ที่ริเริ่มทำการทดลองศึกษาค้นคว้าแนวทางการพัฒนาแบบใหม่ ๆ และเมื่อประสบความสำเร็จ สามารถนำไปดำเนินการและขยายผลต่อไปได้ "

นอกจากคำสำคัญ (Key words) ต่าง ๆ ที่ปรากฏให้ได้เห็นเพื่อการเรียนรู้และทำความเข้าใจถึงแนวคิดปรัชญาการบริหารจัดการโรงเรียนแล้ว รูปแบบการเรียนรู้ (Learning Module) ของนักเรียนรวมทั้งวิธีการทำงานของครูในโรงเรียนก็เป็นสิ่งหนึ่งที่ทำให้ได้รับรู้และเข้าใจถึงการเรียนรู้แนวใหม่ (New Learning)

ทุก ๆ สัปดาห์ในรอบหนึ่งเดือนจะมีคณะศึกษาดูงานเข้ามาเยี่ยมโรงเรียนไม่มากก็น้อย กลุ่มคนเหล่านั้นเดินทางมาจากที่ต่าง ๆ ทั้งในประเทศและต่างประเทศ ดังนั้น สิ่งแรกที่ได้เห็นความแตกต่างจากโรงเรียนทั่ว ๆไปคือ ห้องเรียนแบบเดิมที่จำกัดด้วยกำแพงสี่ด้านและการถูกกักขังด้วยตารางเวลา (Bounded by four walls of the classroom and cells of the timetable) ได้กลายมาเป็นการเรียนรู้ที่ไม่จำกัดพื้นที่และเวลาที่ตายตัว รวมทั้งการเรียนรู้มีอยู่ทั่วไปด้วย (Ubiquitous Learning)

ครูและนักเรียนต้องร่วมกันวางแผนให้การต้อนรับและนำเสนอข้อมูลตามวัตถุประสงค์ของคณะที่มาศึกษาดูงานที่มีจำนวนตั้งแต่หลักสิบไปจนถึงหลักร้อย การแสวงหาความรู้ตลอดจนวิธีการนำเสนอของนักเรียนเป็นการเรียนรู้แนวใหม่ (New Learning) ที่นักเรียนเผชิญในแต่ละสถานการณ์ ด้วยการเรียนรู้แบบเป็นฝ่ายรุก (Active Knowledge Making) ที่ผู้เรียนเป็นผู้สร้างความรู้และออกแบบวิธีการในการนำเสนอองค์ความรู้นั้น ๆ ต่างจากการเรียนรู้แบบเดิมที่นักเรียนเป็นฝ่ายรับ (Passive Knowledge Consumption) ที่ผู้เรียนเป็นผู้บริโภคความรู้ ดูดซับและทำซ้ำ ๆ ตามตำราอย่างเดียว

ดังนั้น ห้องเรียนแบบเดิมที่ถูกจำกัดจึงแปรสภาพมาเป็นห้องเรียนที่อยู่ในสถานการณ์จริง (Real World Experience) ที่ทุกคนได้เรียนรู้บนพื้นฐานของความสนใจและความรับผิดชอบในภาระหน้าที่ที่ตนมีในวันนั้น ๆ (Differentiated Learning) ได้มีความสัมพันธ์กับกลุ่ม (Collaboration Intelligence) ไม่เป็นระบบตัวคนเดียว (Individualized) ผู้เรียนได้เรียนรู้การแก้ปัญหาต่าง ๆ ที่ตนเองเผชิญในสนามการเรียนรู้ที่แตกต่างกัน แตกต่างจากการเรียนในห้องเรียนแบบเดิมที่ทุกคนต้องเผชิญหน้ากับสถานการณ์แบบเดียวกัน (Homogenizing) ด้วยวิธีการสอนแบบเดียวเพื่อคนทุกคน (One size fits all) ชั่วโมงแล้วชั่วโมงเล่า สัปดาห์แล้วสัปดาห์เล่าและปีแล้วปีเล่า

ไม่เพียงแต่การเรียนรู้จะเกิดขึ้นเฉพาะในโรงเรียนเท่านั้น แหล่งเรียนรู้อื่น ๆ นอกโรงเรียนก็เป็นสิ่งหนึ่งที่นักเรียนออกไปแสวงหาอยู่เสมอ

“พวกเราได้รับประสบการณ์ที่น่าอัศจรรย์มากในโรงเรียนที่มีอัตลักษณ์เป็นของตนเอง ในบรรยากาศที่ให้การต้อนรับทุก ๆ คน ในที่ที่ทุกคนรู้สึกว่าได้ร่วมกันเป็นส่วนหนึ่งของชุมชน ในช่วงระยะเวลาอันสั้นได้รับความช่วยเหลือและพูดคุยกันด้วยความเข้าใจกับคณะครูและนักเรียน รู้สึกประทับใจที่เห็นการเรียนการสอนที่ฝึกความเป็นผู้นำให้กับนักเรียน รูปแบบการสอนที่จัดขึ้นในโรงเรียนมีชัยพัฒนา ช่วยพัฒนานักเรียนให้มีทักษะภาวะผู้นำและการสื่อสาร” คณะนักศึกษาและอาจารย์จากมหาวิทยาลัย Nottingham University ประเทศมาเลเซียกล่าวชื่นชม

“ในนามของประชาชนและคณะคณะครู นักเรียน ผู้บริหารของเทศบาลตำบลเจ้าพระยา จังหวัดชัยนาท ต้องขอขอบคุณมูลนิธิมีชัยฯ ที่ให้ความอนุเคราะห์ในการอบรมและศึกษาดูงาน ณ ศูนย์แห่งนี้และมูลนิธิมีชัยฯ ยังให้การสนับสนุนในเรื่องของความรู้และประสบการณ์ในการประกอบอาชีพ ตลอดจนในเรื่องของงบประมาณที่จะช่วยเหลือชุมชนในชนบท” นายกเทศมนตรีตำบลเจ้าพระยากล่าวแทนคณะ

หลายคนอาจตั้งคำถามว่า การจัดการเรียนรู้แนวใหม่ท่ามกลางการจัดการศึกษากระแสหลักที่มุ่งส่งเสริมการแข่งขันแบบตัวใครตัวมัน จะทำให้นักเรียนมีโอกาสเข้าไปยืนอยู่ในพื้นที่ใดพื้นที่หนึ่งในกระแสสังคมเช่นคนทั่ว ๆ ไปหรือไม่

โรงเรียนมีชัยพัฒนา เปิดทำการเรียนการสอนมาตั้งแต่ปีการศึกษา 2552 ตั้งแต่ระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 มาบัดนี้นักเรียนรุ่นแรกดังกล่าว ซึ่งมีจำนวน 25 คนจะจบหลักสูตรชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6 ในปีการศึกษา2557 นี้แล้ว ขณะนี้ (14 กุมภาพันธ์ 2558) นักเรียนจำนวน 18 คน สามารถสอบเข้าเรียนต่อในระดับอุดมศึกษาได้เรียบร้อยแล้ว คาดว่าส่วนที่เหลืออีกไม่กี่คนจะมีที่ศึกษาต่อจนครบในโอกาสต่อไป

โรงเรียนมีชัยพัฒนาเป็นส่วนผสมระหว่างสมาคม ฯ กับบริษัทพัฒนาประชากรจำกัด มูลนิธิมีชัยพัฒนาเป็นส่วนหนึ่งของสมาคมฯ ที่ริเริ่มทำการทดลองศึกษาค้นคว้าแนวทางการพัฒนาแบบใหม่ ๆ และเมื่อประสบความสำเร็จ สามารถนำไปดำเนินการและขยายผลต่อไปได้ เชื่อว่าเราต้องผสมผสานการศึกษาและการพัฒนาไปด้วยกัน

การปฏิรูปการศึกษาในรูปแบบนี้เป็นเสมือน “ดอกไม้ที่กำลังบาน”

กระจกเงา (Mirror)

                                                                                สุริยา เผือกพันธ์ ผู้อำนวยการโรงเรียนมีชัยพัฒนา

 “ถ้าระบบโรงเรียนตามแนวกระแสหลักโดยทั่วไป สอนให้นักเรียนมีความคิดแบบที่ว่า  ต้องการแต่จะชนะ 

แพ้ไม่ได้ไร้ค่า ไม่มีใครเหลียวแล ต้องการเป็นปลาใหญ่ในสังคม เห็นแก่ตัว แข็งกระด้าง ไม่มีน้ำใจให้ผู้อื่น มือใครยาวสาวได้สาวเอา เรายังจะเลือกทางแพร่งนี้หรือไม่”

                สิ่งที่ผมต้องทำในเบื้องต้นในโรงเรียนคือ การทำความเข้าใจตนเอง ด้วยการเรียนรู้จากสิ่งแวดล้อม วิถีชีวิตผู้คน ระบบการทำงานและข้อมูลเชิงประจักษ์ต่าง ๆ ตัวหนังสือในโรงเรียนคือ หลักฐานอย่างหนึ่งที่บ่งบอกถึงความต้องการ แนวความคิด ลึกไปถึงปรัชญาในการดำเนินชีวิตของสังคมเล็ก ๆ แห่งนี้ว่า มีทิศทางไปทางใด  ผมเห็นคำสำคัญ (Key words) หลายคำ หนึ่งในนั้นที่โดดเด่นที่สุดคือ ปฏิรูปการเรียนรู้เพื่อพัฒนาตนและสังคม

—     ในต้นสัปดาห์แรก ๆ หลังจากที่การเรียนการสอนประจำวันสิ้นสุดลง พวกเรานัดประชุมกันเพื่อมา

ทำความเข้าใจตนเอง สิ่งที่ผมนำเสนอให้ทุกคนได้พินิจร่วมกันคือ แนวคิดที่ผมสืบค้นมาจากอาจารย์    เกียรติวรรณ อมาตยกุล ที่กล่าวถึง การพัฒนาตนและสังคม ว่า โลกของเราเดินทางมาถึงทางสองแพร่ง แพร่งที่หนึ่งคือ ทางเดินที่เป็นกระแสหลักของโลก เออร์วิน ลาสซ์โล (Irvin Laszlo) ได้แบ่งระยะการพัฒนาการของโลกออกเป็นช่วง ๆ ดังนี้ 1) ช่วงริเริ่มที่จะนำไปสู่จุดวิกฤต (1800-1960) การปฏิวัติอุตสาหกรรม ควบคุมธรรมชาติ 2) ช่วงสะสม (1960-2004) สะสมนวัตกรรมและเทคโนโลยีใหม่ ๆมีผลกระทบด้านทรัพยากรธรรมชาติ ระบบนิเวศ สังคมมีความสลับซับซ้อน 3) ช่วงหน้าต่างของการตัดสินใจ (2005-2012) สังคมวิกฤตอย่างหนักจากระบบทุนนิยม

—     จุดวิกฤตจึงเริ่มตั้งแต่ปี  2012 เป็นต้นมา กล่าวคือ 1) ด้านเศรษฐกิจ กระจายทรัพยากรไม่เป็นธรรม

ช่องว่างคนจน-คนรวยมีมากขึ้น 2) ด้านสังคม ผู้คนเห็นแก่ตัวมากขึ้น เห็นแก่วัตถุมากขึ้น เงินและความร่ำรวยกลายเป็นเป้าหมายของชีวิต ครอบครัวล่มสลาย 3) ด้านระบบนิเวศ ระบบทุนนิยมใช้ทรัพยากรสิ้นเปลือง เผาผลาญเชื้อเพลิงมโหฬาร ทำลายคุณภาพดินด้วยปุ๋ย ใช้น้ำอย่างสิ้นเปลือง ภาวะโลกร้อน เกิดภัยธรรมชาติ

                คำถามที่พวกเราตั้งเป็นโจทย์คือ เราจะเดินหน้าต่อไปหรือหยุดเพื่อมองหาหนทางใหม่ บนความเชื่อที่อยู่เบื้องหลังปรากฏการณ์ของทางสองแพร่ง

                ความเชื่อหนึ่งที่สนับสนุนการพัฒนาโลกตามแนวทางทุนนิยมอันเป็นกระแสหลักคือ  ความเชื่อพื้นฐานที่เชื่อว่า 1) ยกย่องคนที่เข้มแข็งกว่า มีอำนาจมากกว่า 2) ทรัพยากรของโลกใช้ไม่มีวันหมด 3) ส่งเสริมการผลิต การบริโภค การใช้จ่ายอย่างไม่จำกัด 4) เน้นการทำกำไร เอาเปรียบผู้อื่นสูงสุด 5) สรรพสิ่งในจักรวาลแยกส่วน

—        อีกความเชื่อหนึ่งที่เป็นแนวทางเศรษฐกิจพอเพียงมีความเชื่อพื้นฐานที่เชื่อว่า 1) ยกย่องความเท่า

เทียม ช่วยเหลือเกื้อกูลกัน 2) ทรัพยากรมีจำกัดต้องใช้อย่างประหยัด 3) ลดการผลิต การบริโภค การใช้จ่ายของคนในสังคม 4) พึ่งตนเอง ช่วยผู้อื่น กำไรพอควร 5) สรรพสิ่งล้วนสัมพันธ์กัน การพัฒนาสังคม เริ่มจากตัวเราก่อน

                “เริ่มจากตัวเราก่อน”  คือ คำสำคัญที่พวกเราเห็นคล้อยว่า ตรงกับการปฏิรูปโรงเรียนของพวกเรามากที่สุด ที่กล่าวเป็นวลีว่า ปฏิรูปการเรียนรู้เพื่อพัฒนาตนและสังคม

—        อาจารย์เกียรติวรรณ อมาตยกุลอธิบายว่า การพัฒนาตนเองที่เป็นการพัฒนาตามหลักปรัชญา Neo-

humanist เป็นการเปลี่ยนแปลงที่ทำให้คนเราเกิดความภาคภูมิใจในตัวเอง (Self-Esteem) อันจะนำไปสู่การเปลี่ยนแปลงของสังคมได้ เมื่อคนเราเห็นคุณค่าในตนเองก็จะเห็นคุณค่าของผู้อื่น

                เมื่อคนแต่ละคนที่เห็นคุณค่าในตนเองมาร่วมกันเป็นกลุ่มสังคมก็จะเป็นพลังแห่งการเปลี่ยนแปลงอันยิ่งใหญ่ สำคัญที่ว่า พวกเราจะออกแบบสังคมในโรงเรียนของเราอย่างไรที่จะเอื้อต่อการพัฒนาตนเองของนักเรียน ครูและบุคลากรทั้งหมดให้มีความภาคภูมิใจในตนเอง

—        ถ้าระบบโรงเรียนตามแนวกระแสหลักโดยทั่วไป สอนให้นักเรียนมีความคิดแบบที่ว่า  ต้องการแต่

จะชนะ แพ้ไม่ได้ไร้ค่า ไม่มีใครเหลียวแล ต้องการเป็นปลาใหญ่ในสังคม เห็นแก่ตัว แข็งกระด้าง ไม่มีน้ำใจให้ผู้อื่น มือใครยาวสาวได้สาวเอา เรายังจะเลือกทางแพร่งนี้หรือไม่

                จากการศึกษางานของอาจารย์เกียรติวรรณ อมาตยกุลทำให้ผมทราบมาว่า อาจารย์ตั้งโรงเรียนสอนนักเรียนตามแนวคิดปรัชญา Neo-humanist ชื่อว่า โรงเรียนอมาตยกุล จึงแสวงหาเรื่องราวเกี่ยวกับโรงเรียนนั้นว่า สังคมโรงเรียนของพวกเขามีความเป็นอยู่กันอย่างไร

                “5 ปีที่ทำงานที่โรงเรียนนี้มา ผมมีชีวิตที่มีความสุขและได้เห็นความแปลกแตกต่างของโรงเรียนแห่งนี้ว่ามีอะไรที่ไม่ธรรมดาหลายอย่าง ผมมีโอกาสได้อยู่เบื้องหลังและได้เห็นบรรยากาศการคิดริเริ่มสิ่งใหม่ ๆ หลายครั้ง ทำงานที่นี่ผมมีสุขภาพแข็งแรงไม่เจ็บป่วยง่าย เพราะมีเวลาออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอด้วยการวิ่งและเล่นวอลเล่ย์บอลกับคุณครูและเจ้าหน้าที่ของโรงเรียนในตอนเย็น ได้ทำโยคะ สมาธิที่โรงเรียนทุกวันอาทิตย์เวลา 9 โมงเช้าถึง 11 โมง เหมือนได้ชาร์ทพลังก่อนเริ่มงานในสัปดาห์ถัดไป คุณครูและเจ้าหน้าที่ทุกคนน่ารัก มีน้ำใจ มีคุณธรรมและเอาใจใส่เด็ก ๆ พูดเพราะกับเด็ก ๆ ผมมีชีวิตอย่างพอเพียงมีความสุข มีเงินเหลือเก็บ เพราะมีค่าใช้จ่ายน้อย อาหารเช้าและกลางวันทานที่โรงเรียน ชุดทำงานก็เป็นสวัสดิการที่โรงเรียนมีให้ ได้ไปเปิดหูเปิดตาในหลายประเทศ มีวันหยุดแบบเต็ม ๆ เพื่อเติมพลังให้ตัวเองปีละ 2 เดือนครึ่ง โดยที่ไม่ต้องมาโรงเรียนแต่ได้รับเงินเดือน แม้เงินเดือนพวกเราจะไม่มากมายเท่าบริษัทเอกชนแต่พวกเราก็มีคุณภาพชีวิตที่ดีในระดับเกรด B+ ทีเดียว ถ้าใครรู้จักกินรู้จักใช้จะมีเงินเหลือเก็บมากมาย” ครูคนหนึ่งในโรงเรียนอมาตยากุลเขียนบอกเล่าถึงสังคมในโรงเรียนของพวกเขา

—        การประชุมเพื่อทำความเข้าใจตนเองของพวกเราใช้เวลาร่วมสองชั่วโมง มีประเด็นปัญหาให้ทุก

คนได้กลับไปขบคิด เคี้ยวย่อยคำสำคัญ การเรียนรู้เพื่อการเปลี่ยนแปลงตนเองและสังคม

ซึ่งแท้ที่จริงแล้วการเปลี่ยนแปลงโลกทั้งด้านในและด้านนอก เป็นการเปลี่ยนแปลงที่รับใช้พึ่งพากันและกัน ในระดับบุคคลระหว่างกายกับจิตและในระดับองค์กร เป็นการพึ่งพากันระหว่างระบบคุณค่าและวัฒนธรรมในองค์กรกับโครงสร้างการบริหารขององค์กรที่เกื้อกูลกันและกันของโลกทั้งสองด้าน

จุดเปลี่ยนแห่งการรู้แจ้ง : การเรียนรู้เกิดจากภายใน

                                                                                 สุริยา เผือกพันธ์ ผู้อำนวยการโรงเรียนมีชัยพัฒนา

“กำแพงสูงที่กักขังหน่วงเหนี่ยวอิสรภาพดูแน่นหนาทะมึน แต่กระนั้นอาจดูบางเบากว่ากำแพงแห่งความเกลียดกลัวชิงชังที่มีต่อผู้คนที่ถูกจองจำภายในรั้วรอบอันมิดชิดนั้น”

                เปลวแดดแผดรัศมีเหนือกำแพงสูง...ลิบ ๆ ไปในนภากาศ ม่านเมฆกับฟ้าใสส่องสว่างแจ่มจรัส แต่ภายใต้การโอบล้อมของกำแพงยักษ์ ชีวิตของคนวัยอรุณรุ่งกลุ่มหนึ่งกลับมืดมน อิสรภาพถูกจำกัดไว้ด้วยเส้นของกฎเกณฑ์ ซ้ายกำแพง ขวากำแพง เหลี่ยมมุมทรงจัตุรัสคือ ผลิตผลของสถาปนิกผู้ออกแบบเสรีภาพของ คนชายขอบเช่นพวกเขา บ้านหลังใหญ่แต่ไม่มีใครอยากเข้าไปอยู่

                ไกลออกไปบริเวณชานเมือง สถานพินิจและคุ้มครองเด็กและเยาวชนจังหวัดแห่งหนึ่ง มีเด็กและเยาวชนอยู่ในความควบคุมจำนวน 126 คน เป็นชาย 122 คน หญิง 4 คน ประเภทของความผิดประกอบด้วยฐานความผิดเกี่ยวกับยาเสพติดให้โทษประเภท 1 ร้อยละ 36 ฐานความผิดเกี่ยวกับทรัพย์สิน ร้อยละ 29 ฐานความผิดเกี่ยวกับชีวิตและร่างกาย ร้อยละ 16 ฐานความผิดเกี่ยวกับอาวุธปืนวัตถุระเบิด ร้อยละ 13 ฐานความผิดเกี่ยวกับเพศ ร้อยละ 6

                พายุแห่งความยากจนของครอบครัวที่ล่มสลายในชนบทได้กวาดต้อนผู้คนในวัยแรงงานให้ละทิ้งถิ่นฐานไปแสวงโชคในเมืองใหญ่ ฝากความเหงาว้าเหว่ให้เฝ้าดูแลบุตรหลานและตายาย ขาดโอกาสทางการศึกษา เฉกเช่นคนทั่วไป

                “การได้เข้ามาอยู่ในที่นี้ ทำให้มีเวลาคิดได้ว่า ที่ผ่านมาหลงผิด ติดเพื่อน อยากลอง” เอ เด็กชายต้องคดีเสพและจำหน่ายยาเสพติดบอกความรู้สึก

                “เพียงชั่วระยะเวลาเพียงเสี้ยววินาทีของการกระดิกนิ้วลั่นไก ทำให้ผมต้องเข้ามาอยู่ในนี้อย่างยาวนาน หวนคิดได้ว่าวันเวลาที่ผ่านมาใช้เวลาอย่างไม่เป็นประโยชน์” บี เด็กชายอีกคนที่ต้องคดีพยายามฆ่าย้อนเวลาของตนเอง

                “ไม่รู้ว่าในกระเป๋าที่เพื่อนฝากไว้มีอะไร ระหว่างการนัดกินข้าวกับเพื่อนที่ร้านคาราโอเกะ เพียงชั่วประเดี๋ยวหลังจากที่เพื่อนปลีกตัวไป ตำรวจก็เข้ามาจับ ในกระเป๋ามียา 100 เม็ด” ซี เด็กผู้หญิงต้องคดียาเสพติดกล่าว

                “อยู่กับแฟนในห้องไม่รู้ว่ามียา โดนจับพร้อมแฟน” ดี เด็กหญิงอีกคนที่ถูกจับฐานมียาครอบครองจำนวนมาก

                กำแพงสูงที่กักขังหน่วงเหนี่ยวอิสรภาพดูแน่นหนาทะมึน แต่กระนั้นอาจดูบางเบากว่ากำแพงแห่งความเกลียดกลัวชิงชังที่มีต่อผู้คนที่ถูกจองจำภายในรั้วรอบอันมิดชิดนั้น มีผู้คนมากมายที่แวะเวียนมาดูพวกเขา ราวกับเป็นสิ่งแปลกปลอม ยิ่งเป็นการตอกย้ำให้พวกเขามีความรู้สึกว่า พวกเขาได้ถูกสังคมผลักไสให้ถอยห่างออกไปมากขึ้นเรื่อย ๆ

                ทว่าพันตรีอริยะ เรืองวาทสาร อดีตครูฝึกนักศึกษาวิชาทหารที่เด็ก ๆ รู้จักกันดีในนามผู้กองยะ  หลังการลาออกจากราชการทหารได้หันมาดูแลเด็ก ๆ ในสถานพินิจแห่งนี้อย่างจริงจัง

                “ผมได้แรงบันดาลใจจากพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวที่ได้ตรัสถึงเยาวชน ด้วยความห่วงใย ในครั้งที่ผมได้มีโอกาสรับใช้พระองค์ท่านอย่างใกล้ชิด” ผู้กองยะเล่าถึงที่มาของการตัดสินใจเข้ามาทำงานเกี่ยวกับเยาวชน

                “ก่อนหน้านี้ผมเห็นคนเข้ามาดูเด็กและเยาวชนในสถานพินิจคล้ายกับมาดูสวนสัตว์ มันสะท้อนผลที่ไม่ดีทั้งสองฝ่าย เด็กในนี้ก็จะสงสัยว่ามาดูพวกเขาเหมือนสัตว์ประหลาด ในขณะที่ผู้มาดูก็ไม่ได้เรียนรู้อะไร” ผู้กองยะเล่าถึง การแวะเวียนมาดูงานของผู้คนเมื่อก่อนนั้น

                “ผมจึงนำเด็กและเยาวชนที่อายุใกล้เคียงกัน เข้ามาทำกิจกรรมร่วมกัน ให้พูดคุยแลกเปลี่ยนความคิดเห็นกัน เรียนรู้ซึ่งกันและกัน ช่องว่างของคนทั้งสองฝ่ายก็จะหายไป คนที่อยู่ข้างในนี้เมื่อเขาได้รับการปล่อยตัวไป ก็ต้องไปอยู่ปะปนกับคนที่เข้ามาร่วมทำกิจกรรมเหล่านี้ ไม่สถานะใดก็สถานะหนึ่งในสังคม พวกเขาจะอยู่ร่วมกันได้เป็นปกติ” ผู้กองยะ เล่าถึงผลในระยะยาวที่จะได้รับจากการทำกิจกรรมของเขา

                “แล้ววันหนึ่ง ก็มีลูกหลานที่เรียนอยู่โรงเรียนมีชัยพัฒนา กับเพื่อนสองสามคนมาบอกว่า อยากทำงานจิตอาสาช่วยเด็กและเยาวชนในสถานพินิจ ผมเลยถามเค้าว่า มีความรู้อะไร” ผู้กองยะเล่าถึงที่มาของกลุ่มจิตอาสาของนักเรียนโรงเรียนมีชัยพัฒนาที่ได้เข้ามาร่วมทำกิจกรรมในวันนี้

                “เด็กตอบว่า ทำกิจกรรมสันทนาการเป็น ผมเลยบอกว่า...เอ้างั้นลองดู” ผู้กองยะบอกอนุญาต

                การมีโอกาสได้เข้าไปทดลองงานของกลุ่มนักเรียนจิตอาสา เป็นการนำร่องประสบการณ์เพื่อขยายผลให้ความดีกระจายไปยังกลุ่มเพื่อน ๆ ในโรงเรียน

                ในวันนี้ “แต๋ม” นักเรียนระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6 ของโรงเรียนมีชัยพัฒนา จึงเป็นผู้นำกลุ่ม        จิตอาสา กลุ่มใหญ่จำนวน 27 คน โดยมีครูหน่อยและครูเต๊ก เป็นที่ปรึกษามาทำกิจกรรมเพื่อเรียนรู้ซึ่งกันและกันตามจุดประสงค์ของผู้กองยะที่ว่า “ต่างคนต่างได้อะไรจากกันและกัน”

                กิจกรรมในวันนี้ประกอบด้วย เกม ความรู้เรื่องเอดส์ สันทนาการ มอบหนังสือ กิจกรรมกลุ่มสัมพันธ์ เยี่ยมชมอาคารสถานที่

                หลังกิจกรรมสิ้นสุดลง สมาชิกกลุ่มทุกคนต่างพูดเป็นทำนองเดียวกันว่า “เมื่อก่อนนี้หนูเกลียด กลัว เข้ากลุ่มแรก ๆ หนูยังสั่น แต่พอได้พูดคุยกัน ทำกิจกรรมร่วมกันเสร็จแล้ว หนูกลับรู้สึกสงสารเห็นใจและเลิกเกลียดกลัวพวกเขา”

                บ่ายคล้อยของวันอันทรงคุณค่าของกลุ่มจิตอาสาในวันนั้น พวกเขาเดินทางกลับโรงเรียนด้วยความ   อิ่มเอมใจ ทุกคนก้าวผ่านท่าขนถ่ายอวิชชาเชิงสะพานมังกรด้านฝั่งประตูโรงเรียนเพื่อกลับที่พัก ณ ที่ตรงนี้ ที่ที่ได้สร้างจุดเปลี่ยนแห่งการรู้แจ้ง แก่เด็ก ๆ ตามปรัชญาโรงเรียนได้อย่างลึกซึ้งถึงแก่นสาระของการศึกษา

                The more you give, the more you get

                ปฏิรูปการเรียนรู้เพื่อเปลี่ยนแปลงตนเองและสังคม

เครื่องมือใหม่ในการเรียนรู้: การเปลี่ยนแปลงงานที่ดูยุ่งเหยิง

                                                                                                                               Kalantzis and Cope เขียน

                                                                                                             สุริยา เผือกพันธ์ แปลและเรียบเรียง

                บ่อยครั้งที่เทคโนโลยีใหม่ ๆ นำมาสู่ความยุ่งเหยิง ทุกวันนี้สถานบันเก่าแก่เกี่ยวกับการสื่อสารอยู่ระหว่างการเปลี่ยนแปลง ตัวอย่างเช่น สารานุกรมวิกิพีเดีย (Wikipedia) คือวิธีการที่ทำให้สารานุกรมที่เป็นสิ่งพิมพ์ต้องปิดตัวลงอย่างมีประสิทธิภาพ บล็อกและแหล่งข่าวออนไลน์ (Blog and News sources) ได้เข้ามารุกคืบพื้นที่ข่าว ทำให้หนังสือพิมพ์ต้องมีการเปลี่ยนแปลง สิ่งพิมพ์เกี่ยวกับดนตรีและอุตสหกรรมเพลงก็กำลังมีการเปลี่ยนแปลง โทรทัศน์แบบเดิม ๆ กำลังแข่งขันกันอย่างรุนแรงกับการอัปโหลดวีดิโอ เช่น ยูทูป (Youtube) และ วิมีโอ (Vimeo) ที่สามารถสร้างงานด้วยเครื่องมือที่มีราคาถูกและง่ายต่อการใช้งานตัวอย่างเช่น สมาร์ทโฟน (Smart Phone) ที่ทุกคนสามารถสร้าง พอดแคสต์ (podcast) และบอร์ดแคสต์ (broadcast) เผยแพร่ไปทั่วโลกได้

                การพัฒนาเครื่องมือทั้งหมดให้ง่ายต่อการใช้งานเหล่านี้ เกิดขึ้นอย่างที่ไม่เคยปรากฏมาก่อน โดยคนที่ใช้บริการสามารถร่วมสร้างงานต่าง ๆ ลงในเครื่องมือเหล่านี้เพื่อเผยแพร่ได้ด้วย ทั้งแนวคิดและความรู้สึกที่ทุกคนได้ร่วมกันพัฒนา การใช้เครื่องมือเหล่านี้เป็นงานเฉพาะของนักหนังสือพิมพ์ วิชาชีพโทรทัศน์ นักเขียนมืออาชีพและนักวิจัยต่าง ๆ ที่พวกเขาเป็นส่วนหนึ่งในฐานะ ผู้อ่าน ผู้ชม และผู้ฟังด้วย

               

             ปัจจุบันนี้ทุกคนสามารถเป็นผู้ผลิตสื่อ ความจริงมีได้นับล้าน ๆ คน ถ้าพวกเราคิดที่จะเปลี่ยนแปลงเพื่อประโยชน์ของอนาคต เราสามารถมองภาพไปถึงสังคมข้างหน้าที่เราไม่เพียงแต่เป็นผู้บริโภคและรับความรู้อย่างเดียว แต่ยังเป็นผู้มีส่วนร่วมในการกระทำและมีความรับผิดชอบในชีวิตการทำงานและการสื่อสารของพวกเรา เราสามารถเป็นทั้งผู้ผลิตและผู้แบ่งปันความรู้ต่าง ๆ ได้ด้วย

                พวกเรามีความเชื่อว่าการเปลี่ยนแปลงนี้ อาจจะเข้าไปสู่ระบบโรงเรียน ซึ่งดูจะยุ่งเหยิงเท่า ๆ กับการเปลี่ยนแปลงในอุสาหกรรมและระบบการสื่อสารเช่นกัน ในฐานะของครู เราต้องการกำหนดการเปลี่ยนแปลงเหล่านี้และสร้างความมั่นใจว่า นักเรียนจะได้รับสิ่งที่ดีกว่า

เปรียบเทียบความแตกต่างระหว่างการเรียนรู้แบบใหม่กับแบบดั้งเดิม

การเรียนรู้แบบใหม่	การเรียนรู้แบบดั้งเดิม
วิธีการสื่อสาร(Wass of Communication)             การสื่อสารอยู่ในแนวระนาบนักเรียนมีปฏิสัมพันธ์กับงานของผู้อื่นที่อยู่รอบข้างด้วยความต่อเนื่องและให้ความสำคัญกับการสื่อสารในแนวระนาบ วิธีการเหล่านี้ทำให้ดูเหมือนห้องเรียนมีงานมาก หนวกหู ซึ่งนักเรียนจะต้องมีการโครงร่างการจัดกิจกรรมในโครงการอย่างพิถีพิถันและการทำแผนการทบทวนยกร่าง งานกิจกรรมการเรียนรู้ รูปแบบทบทวนโดยกลุ่ม เกณฑ์การให้คำจำกัดความ กำหนดการจัดพิมพ์เอกสาร เป็นต้น	วิธีการสร้างความสัมพันธั(Way of relating)           ส่วนมากห้องเรียนจะเงียบ งานที่ทำเป็นงานเดี่ยว การพูดคนเดียวเวลาที่มีการอภิปรายคือสิ่งที่ดีที่สุด  เสียงที่ดังในชั้นเรียนจะถูกมองว่าเป็นการกระทำที่ผิด
ความสัมพันธ์แบบคู่ขนาน (Lateral learning relations)          การเรียนรู้เป็นกลุ่มอยู่บนพื้นฐานของจุดประสงค์ที่ชัดเจนและหลักสูตรที่สามารถสะท้อนผลและทบทวนมุมมองได้ โครงงานที่ครูออกแบบสนับสนุนให้นักเรียนทำงานด้วยตัวเองและทำงานร่วมกับผู้อื่นภายใต้การดูแลของครูและที่ปรึกษาที่เชี่ยวชาญในเรื่องนั้น ๆ	ความสัมพันธ์แบบแนวตั้ง (Hierarchical learning relations)         ครูเป็นศูนย์กลางและเป็นหน่วยจัดการขนาดเล็ก
วิธีการคิด (Ways of Thinking)         การรู้คิดและการคิดระดับที่สูงกว่า การคิดเกี่ยวกับสิ่งที่คิด คิดวิพากษ์วิจารณ์ คิดสร้างสรรค์และนวัตกรรม ให้การสะท้อนผลถึงการสร้างเป็นเครื่องมือในการคิดและพูดออกมาเกี่ยวกับหลักวิชาและหลักการที่อยู่เบื้องหลัง	วิธีการเรียนรู้ (Ways of Learning)      ความคิดมาจากคำสั่ง (First order thinking) ดูดซับความจริง ทำซ้ำและประยุกต์ใชกฎเกณฑ์

เปรียบเทียบความแตกต่างระหว่างการเรียนรู้แบบใหม่กับแบบดั้งเดิม (ต่อ)

การเรียนรู้แบบใหม่	การเรียนรู้แบบดั้งเดิม
การเรียนรู้ส่วนบุคคล (Individual Learning)       มีแผนงานโครงการเฉพาะตนเพราะคนทุกคนไม่ได้ทำในสิ่งที่เหมือนกันในเวลาและสถานที่เดียวกันได้เสมอไป	การเรียนรู้แบบเดียวกัน (Homogeneous Learning)      ทุกคนทำงานจากแผ่นกระดาษหน้าเดียวกัน มีเป้าหมายเดียวกันทั้งชั้นเรียน แต่เมื่อดูทั่วทั้งห้องจะเห็นว่า บางคนไม่เข้าใจและบางคนเบื่อหน่าย
วิธีการสอน (Ways of Teaching)       มีการสอนที่แตกต่างกัน สิ่งแวดล้อมที่อยู่รอบตัวนักเรียนเป็นเครื่องมืออำนวยความสะดวกตามความต้องการของการเรียนรู้ ความสนใจและความถนัด	วิธีการสอนวิธีเดียว (One size fits all)      ในห้องเรียน
การเรียนรู้มีอยู่ทั่วไป (Ubiquitous Learning)       การเรียนรู้ได้ทุกที่ ทุกเวลา เพราะแผนงานโครงการอยู่บนเว็บไซด์และกลุ่มเพื่อนอยู่ในออนไลน์	การเรียนรู่อยู่อย่างโดดเดี่ยว (Institutionally isolated learning)     กักขังตนเองอยู่แต่ในห้องสี่เหลี่ยมและติดอยู่กับตารางเรียน
วิธีการประเมินผล (Ways of Assessing)     การประเมินผลระหว่างเรียน การประเมินผลกระจายไปทุกการเรียนรู้ การประเมินผลรวมมีความสำคัญเป็นเพียงการรวบรวมข้อมูลมาเพื่อพูดคุยและลงมือวิเคราะห์จากแหล่งข้อมูลอย่างหลากหลาย เช่น ประเมินจากตนเอง เพื่อนและครู เป็นต้น	การปะเมินผลรวม (Summative Assessment)     จริง ๆ แล้ว การประเมินรู้ข้อมูลเพียงว่า ระบบว่า คิดอย่างไรนักเรียนจะก้าวหน้าได้เมื่อทำตามสิ่งที่ระบบคิดไว้แล้วทดสอบ ซึ่งทุก ๆ ครั้งจะทำการทดสอบความจำในกลางเทอม มากกว่าสิ่งที่นักเรียนได้ทำหรือสามารถทำในเนื้อหาวิชานั้น ๆ
ประเภทของสื่อนำสนอเ (Typs of Media)       การเรียนรู้หลายรูปแบบ นักเรียนสามารถเสนอความรู้โดยการเขียนลงเว็บ ออกแบบผสมผสานข้อความ ภาพ เสียงและแฟ้มข้อมูลชนิดต่าง ๆ ได้	ขึ้นอยู่กับ อาร์ 3 ตัว (The three “r” s)      เน้นแบบเรียนและเขียนแบบฝึกหัดเฉพาะในแบบเรียน

เค้าโครงการวิจัย เรื่อง ผลการเรียนแบบ VARK MODEL ในวิชาคณิตศาสตร์ ของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 3/4 ภาคเรียนที่ 2 ปีการศึกษา 2557 โรงเรียนบำรุงวิทยา อำเภอลำปลายมาศ จังหวัดบุรีรัมย์

                               ครูสุภนิช สุดรัมย์ รายงาน

              1. ชื่อเรื่อง ผลการเรียนแบบ VARK MODEL ในวิชาคณิตศาสตร์ ของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 3/4

                2. ผู้วิจัย นางสาวสุภนิช สุดรัมย์

                3. สภาพการปฏิบัติงานและปัญหาการวิจัย

               วิชาคณิตศาสตร์เป็นวิชาที่มีความสำคัญอย่างยิ่ง เพราะเป็นวิชาพื้นฐานในการเรียนระดับสูงต่อไปและการนำไปใช้ในชีวิตประจำวัน ซึ่งผู้เรียนวิชานี้ต้องมีความรู้ความเข้าใจ และมีทักษะการปฏิบัติที่ดี แต่จากการสำรวจปัญหาที่ผ่านมาพบว่า นักเรียนที่เรียนวิชานี้กลับมีผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนต่ำ ซึ่งน่าจะมีสาเหตุจากการเรียนการสอนที่เน้นการบรรยาย ซึ่งไม่สอดคล้องกับประสิทธิภาพการเรียนรู้ของนักเรียนที่แต่ละคนมีความแตกต่างกัน (Learning Differences) จากปัญหาและสาเหตุที่กล่าวมา ครูผู้สอนจึงมีแนวคิดที่จะปรับปรุงแก้ไขการเรียนการสอนใหม่โดยเน้นการเรียนแบบ VARK MODEL  เพื่อแก้ไขปัญหาดังกล่าว

                4.คำถามการวิจัย

                การใช้การเรียนแบบกลุ่มปฏิบัติ หรือการเรียนแบบ VARK MODEL ส่งผลต่อความพึงพอใจและผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนหรือไม่ อย่างไร

                5.วัตถุประสงค์

เพื่อศึกษาผลการใช้การเรียนแบบกลุ่ม หรือการเรียนแบบ VARK MODEL ที่มีต่อความพึงพอใจและผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนวิชาคณิตศาสตร์ ของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 3/4

6.ประโยชน์ที่จะได้รับ

                       1) นักเรียนมีความพึงพอใจและมีผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนวิชาคณิตศาสตร์สูงขึ้น

                       2) ครูได้รูปแบบการสอนที่มีประสิทธิภาพ

                7.วิธีดำเนินการวิจัย

                   การวางแผน

        1) เป้าหมาย ทดลองใช้การเรียนแบบ VARK MODEL เป็นเวลา ….. ครั้ง

        2) กลุ่มเป้าหมาย ได้แก่ นักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 3/4 ที่เรียนวิชาคณิตศาสตร์ จำนวน 41 คน

        3) กิจกรรม/การปฏิบัติ

3.1 วิเคราะห์เนื้อหาและออกแบบกิจกรรมตามรูปแบบ VARK MODEL

3.2 เขียนแผนการสอนวิชาคณิตศาสตร์ แผน (ยุทธวิธีการเรียนรู้แบบ VARK MODEL, บูรณา

การภาษาอังกฤษและบูรณาการ ICT)

3.2 ประชุมร่วมกันพิจารณาความเหมาะสมของแผนการสอนทั้ง 1 แผน

                     การปฏิบัติ ลงมือสอนตามแผนที่กำหนดไว้ในเดือนมกราคม 2557

                     สังเกตการสอน

                                 1. เครื่องมือวิจัย ได้แก่

                                    1.1 แบบสอบถามความพึงพอใจในการเรียน

                                    1.2 แบบทดสอบผลสัมฤทธิ์ แบบเลือกตอบจำนวน 20 ข้อ

                                 2. การรวบรวมข้อมูล

                                    รวบรวมข้อมูลหลังจากมีการสอนเรียบร้อยแล้ว

                                3.การวิเคราะห์ข้อมูล

                                   3.1 แบบสอบถาม วิเคราะห์โดยหาความถี่และร้อยละ

                                  3.2 แบบทดสอบ วิเคราะห์โดยหาค่าเฉลี่ยและร้อยละ

                    สะท้อนผลการสอน ประชุมคณะกรรมการสังเกตการสอนเพื่อสะท้อนผลการสอนให้คำแนะนำ เพื่อนำไปปรับปรุงการสอน

                   ปรับปรุงแผนการสอน นำผลการสะท้อนผลการสอนไปปรับปรุงแผนการสอนเพื่อใช้สอนในคาบอื่น ๆ ต่อไป